W prezbiterium, w samym centrum zbudowanego z hebanu, srebra i złota barokowym ołtarzu znajduje się cudowny obraz Czarnej Madonny, znanej również jako obraz Matki Bożej Częstochowskiej. Data powstania tej ikony nie jest znana, cały czas prowadzone są na tym tle spory. Szacuje się, że napisana została pomiędzy I a XIV wiekiem, inne źródła zawężają ten czas do VI – VIII w. Od XVII w. zakrywany srebrną kurtyną obraz otaczany jest wielką czcią. Według legend stworzony został przez św. Łukasza Ewangelistę na fragmentach stołu Świętej Rodziny. 

 

Klasztor paulinów oparł się najazdom Szwedów w XVII w. Kompleks otoczony fortyfikacjami w stylu holenderskim po ponad miesięcznym oblężeniu odparł wojska najeźdźcy. Szwedzi kilkukrotnie próbowali zająć to miejsce, jednak za każdym razem zmuszeni byli do odwrotu. Nie pomogły im ani przewaga liczebna, ani machiny oblężnicze. Zwycięstwo to przypisuje się cudowi spowodowanemu przez Matkę Boską. W tym czasie obraz został przezornie wywieziony poza teren zakonu, aby w przypadku niepowodzenia obrony nie wpadł w ręce najeźdźcy.

 

Chociaż klasztor przetrwał wiele wielkich historycznych wydarzeń, cudowny obraz niestety nie obszedł się bez szwanku. W 1430 r. w Wielkanoc banda łotrów z Czech, Moraw i ze śląska skuszona pogłoskami o niezliczonych skarbach postanowiła wedrzeć się na teren zakonu. Jak zanotował Jan Długosz, rabusie nieusatysfakcjonowani zasobnością skarbca weszli do kaplicy Matki Bożej i po zrabowaniu naczyń liturgicznych dali upust swemu niezadowoleniu bezczeszcząc bezcenną ikonę, rzucając ją na ziemię i zadając razy mieczami. Tak wielkie świętokradztwo nie mogło pozostać niezauważone. Po zakrojonych na szeroką skalę poszukiwaniach rabusiów złapano i należycie ukarano, a obraz przez cztery lata poddawany był renowacji. Udało się uratować ikonę, ale dwa głębokie nacięcia pozostają niechlubną pamiątką tych wydarzeń.

 

Podczas wycieczki do Częstochowy warto również odwiedzić oddalone o kilometr Muzeum 600-lecia. Założone w dawnej drukarni Jasnogórskiej upamiętnia i dokumentuje 600-letnią działalność paulinów. Ekspozycja obejmuje m. in. płótna nakładane na obraz, wota ofiarowane przez więźniów obozów koncentracyjnych a także dary przekazane przez Jana Pawła II.

 

Kolejnym punktem wycieczki, oddalonym o niespełna 4 km, będzie unikatowe nawet w skali Europejskiej muzeum Produkcji Zapałek. Pochodzący z XIX w. budynek fabryczny zawiera w sobie działające do dziś maszyny do produkcji zapałek i przybliży nas do całej procedury wytwórczej.